Dolap parça listesi nasıl çıkarılır? Gövde ölçüsünden yan, raf, taban ve arkalık ölçüsü

9 Kasım 2026 · Smartifie Cut

Dolap siparişi çoğu zaman üç sayıyla gelir: genişlik, yükseklik, derinlik. Testereye ise o üç sayı değil, bir parça listesi gider: iki yan panel, bir taban, kayıtlar, raf, arkalık, kapak. Aradaki çeviri çoğu atölyede kâğıtta ya da Excel'de, her işte yeniden yapılır; burada yapılan bir hatayı testere olduğu gibi keser. Bu yazı o çeviriyi bir yönteme bağlıyor: dolap ölçüsünden parça ölçüsüne nasıl gidilir, formülü ne değiştirir ve liste kesmeden önce nasıl kontrol edilir.

Kısa cevap: parça listesi dolabın dış ölçüsünden üç kararla çıkar: hangi parça hangisinin arasına giriyor (montaj şekli), plakanın gerçek kalınlığı ne ve her parçada hangi ölçü uzunluk (damar). Kesmeden önce parçaları geri toplayın; dış ölçüyü vermiyorsa liste yanlıştır ve bir gövdedeki hata işin bütün gövdelerinde tekrarlanır.

Yazı boyunca tek bir örnek kullanıyoruz: üç gövdelik bir alt dolap sırası; her gövde 600 × 720 × 560 mm (genişlik × yükseklik × derinlik), 18 mm suntalam, gövde başına bir raf ve çift kapak. Baza gövdenin altında ayrı bir profildir. Sayılar örnektir, standart değildir.

Nereden başlanır: dış ölçü, iç ölçü ve “derinlik kapak dahil mi?”

Gövde ölçüsü dolabın kapladığı dış ölçüdür: G × Y × D (genişlik, yükseklik, derinlik). Parça listesi bu üç sayıdan türetilir; iç ölçü de dış ölçüden gövde kalınlıkları düşülerek bulunur. Bizim örnekte iç genişlik 600 − 2 × 18 = 564 mm'dir.

İlk karışıklık derinlikte çıkar: bazı ölçüler kapağı da içerir, bazıları yalnız gövdeyi. Çerçevesiz duvar dolabı yapımını anlatan bir uygulayıcı derinliği kapakla birlikte veriyor; bu yüzden onun yan panel eni “derinlik eksi kapak kalınlığı”dır (Tom Builds Stuff, İngilizce). Bizim örneğimizde 560 mm yalnız gövdedir, kapak öne eklenir. Aynı soru yükseklikte de var: baza yan panelin içinde olabilir, gövde ayrı bir ayak ya da baza profili üzerinde de durabilir. Bizim örneğimizde 720 mm yalnız gövdedir ve baza altta ayrı bir profildir; bazayı yanın içinde yapan atölyede yan panel o kadar uzar ve baza oyuğu sonra açılır.

Hangisinin doğru olduğu değil, hangisinin sizin işiniz olduğu önemlidir. Tezgâh, baza ve kapak ölçüye dahilse önce onları düşün; dahil değilse ayrı parça olarak yazın. Listeye bu soru netleşmeden başlamayın.

Montaj şekli listeyi belirler: hangi parça hangisinin arasına girer?

Aynı dış ölçüden iki farklı liste çıkabilir; farkı montaj şekli yaratır. İki yaygın düzen var:

• Yanlar tam boy, taban ve üst yanların arasında: yan panel = Y × D, taban = (G − 2t) × D. Bu yazının örneği bu düzende.
• Taban altta tam en, yanlar onun üstünde: taban = G × D, yan = (Y − t) × D.

Burada t gövde plakasının kalınlığıdır. Arkalık da üç türlü oturur ve her biri ölçüyü değiştirir:

• Yüzeye çakma: gövdenin arkasına çivilenir ya da vidalanır; ölçüsü dış ölçüye yakındır, kenardan görünmesin diye biraz küçük kesilir. Derinlik arkalık dahil verildiyse yan ve taban derinliği D eksi arkalık kalınlığı olur.
• Kanala geçme: yanlarda ve tabanda açılan kanala oturur; ölçüsü iç ölçü artı iki kanal derinliğidir (eksi küçük bir montaj payı). Yan ve taban tam derinlikte kalır.
• Araya gömme: çevresindeki dört parçanın arasına girer. Aynı uygulayıcının duvar dolabında arkalık iki yanın içine, üst ile tabanın arasına oturur: genişliği G − 2t, yüksekliği Y eksi üst ve taban kalınlığıdır (Tom Builds Stuff, İngilizce).

Uygulayıcılar bunu bir kalıba bağlar: her parça dış ölçüden başlar ve ondan sabit bir miktar düşülür. Bir forum derlemesinde bir usta bu yönteme “standart düşüm” diyor: taban ve üst kayıt için dış genişlikten 1½ inç, yani iki taraftaki ¾ inçlik yan kalınlığı düşülüyor (WOODWEB 2010, İngilizce); 18 mm plakada bu düşüm 36 mm'dir. Düşüm, montaj şeklinin sayıya dökülmüş hâlidir; montaj değişirse düşüm de değişir. Kural: önce montaj şeklini yazın, sonra formülü.

Parça parça formül ve bir örnek

Aşağıdaki tablo ilk düzen içindir: taban yanların arasında, arkalık kanalda. G, Y, D dış ölçü; t gövde kalınlığı (bizim örnekte 18 mm).

Raf boşluğu ve geri çekme sizin raf pimi ve menteşe sisteminize göre değişir. Aynı uygulayıcı raf derinliğini “derinlik eksi kapak, eksi arkalık, eksi ¼ inç” olarak alıyor ve tam bindirme kapakta çoğu menteşe için kenar başına en az 1/16 inç (yaklaşık 1,5 mm) boşluk bırakıyor (Tom Builds Stuff, İngilizce). Bunlar bir uygulayıcının değerleridir; kesin boşlukları menteşe ve ray üreticisinin teknik föyünden alın. Çekmece kutusu ve ray payları bu yazının konusu değil.

Bu sayılar yazının sonundaki videoda kesim programına girilen listenin sayılarıdır; aynı listeyi orada ekranda görebilirsiniz.

Kalınlığı ölçün, etiketi değil

Formüldeki t, plakanın etiketindeki değil gerçek kalınlığıdır. Çerçevesiz dolap anlatan uygulayıcı bunu açıkça yazıyor: kontrplak neredeyse hiçbir zaman üzerinde yazan kalınlıkta değildir; gerçek kalınlığı dijital kumpasla ölçün ve her formülde o sayıyı kullanın (Tom Builds Stuff, İngilizce). Aynı alışkanlık suntalamda ve MDF'de de işe yarar: yeni gelen her partiden bir plakayı ölçün.

Pazarın kalınlıkları da farklıdır. İspanya'da kullanılan bir yapı fiyat şartnamesi mutfak dolabını 16 mm gövde, 6 mm arkalık ve 19 mm kapakla tanımlıyor (CYPE, İspanyolca); bizim örneğimiz 18 mm gövde. Gövde ve kapak farklı kalınlıktaysa formülde iki ayrı kalınlık vardır: gövde kalınlığı taban, kayıt ve rafı belirler; kapak kalınlığı ise derinlik kapakla birlikte verildiyse yanların derinliğini.

Küçük fark büyür. Plaka 18 değil 17 mm ise ve formülde 18 kullanılmışsa taban 564 mm kesilir ama gövde 598 mm çıkar; yan yana üç gövdede sıra 6 mm kısalır.

Listeye ölçüden fazlası yazılır: uzunluk hangisi, döner mi, hangi kenar bantlı?

Parça listesinde ölçü sırası anlam taşır: uzunluk, damar yönündeki ölçüdür. Kapak formülden 297 × 716 çıkar ama listeye 716 × 297 yazılır, çünkü desen kapağın boyu boyunca koşar. Yan panel 720 × 560'tır: uzunluğu yükseklik yönündedir.

Damarlı plakada görünen parçalar damara bağlanır, görünmeyenler serbest kalır; bizim örneğimizde yan paneller ve kapaklar damarı takip eder, raflar serbesttir. Hangi parçanın damara bağlanacağı ve ölçü sırasını tedarikçinin formuna uydurmak ayrı bir yazının konusu. Burada yalnız şunu not edin: bu karar listenin her satırına yazılı olmalı, testerenin başında verilmemeli.

Kenar bandı da parça başına işaretlenir: hangi uzun, hangi kısa kenar. Bizim örneğimizde yan, taban ve rafta yalnız ön kenar, kapakta dört kenar bantlıdır. Bant kalınlığının kesim ölçüsünden düşülüp düşülmeyeceği ayrı bir karardır; atölyenizde bunu bir kez belirleyin ve her listede aynı uygulayın.

Bir gövdeden bir işe: adetleri çarpmak, aynı ölçüleri birleştirmek, malzemeye göre ayırmak

Tek gövdenin listesi hazırsa işin listesi üç adımda çıkar. Önce adetleri gövde sayısıyla çarpın: üç gövde × 2 yan = 6 yan panel. Sonra aynı ölçüyü ve aynı işaretleri (damar, bant) taşıyan parçaları tek satırda toplayın; aynı ölçüde olup farklı işaret taşıyan iki parça ayrı satırdır, örneğin ön kenarı bantlı ön kayıt ile bantsız arka kayıt. Son olarak malzemeye göre ayırın: arkalık ince ayrı bir plakadan, baza profili ayrı bir malzemeden kesilir; ayrı satırlar, ayrı kesim planlarıdır.

Bu listeyi her iş için elle yeniden hesaplamak yerine formüllü bir tabloda tutabilirsiniz: dış ölçüyü ve kalınlığı birer hücreye yazın, her parçayı formülle o hücrelerden türetin. Aynı forum derlemesindeki iki öneri işe yarar: tabloyu kurmadan önce elle kullandığınız yöntemi yazıya dökün ve birkaç gün deneyip oturtun; tabloyu başkası da kullanacaksa formül hücrelerini kilitleyin ki biri yanlışlıkla silmesin (WOODWEB 2010, İngilizce).

Formüllü listeyi plakaya yerleşmiş hâlde görmek isterseniz ücretsiz kesim optimizasyonu aracında deneyebilirsiniz; listeden kaç plaka çıkacağını hesaplamak ise fire oranı yazısının konusu.

Kesmeden önce geri toplayın: üç kontrol

Liste çıktıktan sonra, plaka kesilmeden önce parçaları ters yönde toplayın. Dış ölçüyü vermiyorsa liste yanlıştır.

1. Genişlik: taban + 2t = G. Bizim örnekte 564 + 2 × 18 = 600 mm.
2. Yükseklik: ilk düzende yan = Y; tabanın altta olduğu düzende yan + taban kalınlığı = Y. Bizim örnekte 720 = 720 mm.
3. Derinlik: raf + arkalığın kapladığı derinlik + öndeki pay ≤ D. 520 mm'lik raf geride 40 mm bırakır; arkalık ve kanalı bu 40 mm'nin içinde kalmalıdır.

Parça sayısını da sayın: her gövdede 2 yan, 1 taban, 2 kayıt, 1 arkalık, n raf ve 1–2 kapak olmalı; işin toplamı bunun gövde sayısıyla çarpımıdır. Son bir kontrol: listedeki her satırın uzunluğu gerçekten damar yönü mü? Kapak satırında 297 × 716 yazıyorsa plan kapağın desenini yan yatırır.

Bir gövdede yakalanmayan hata bütün gövdelerde tekrarlanır: üç gövdelik işte üç kez, on gövdelik işte on kez. Geri toplama birkaç dakikalık bir iştir; yanlış kesilmiş bir plaka bundan pahalıdır.

Listeyi kesim programına almak: elle ya da Excel'den yapıştırarak

Liste hazırsa kesim planı için bir programa girilir. Parça listesini malzemeye göre alan bir kesim programı olan Smartifie Cut'ta liste bir “iş” olarak girilir. Her satır önce malzemesini alır; ölçü kutuları malzemenin boyutuna göre açılır: plaka uzunluk ve genişlik, profil yalnız uzunluk ister. Tablonuzdaki satırları “Excel'den yapıştır” ile Uzunluk · Genişlik · Adet sırasıyla yapıştırırsınız; satırlar seçtiğiniz malzemeyi alır, okunamayan bir satır sessizce düşmez, satır numarasıyla listelenir. Görünen parçalarda “Damarı takip et” işaretlenir: parçanın boyu plakanın damarı boyunca yerleşir ve parça hiç döndürülmez. Görünmeyen parçalar daha iyi sığıyorsa 90° dönebilir; bu işaret malzemeden gelir ve malzemenin kendi döndürme kuralıyla birlikte geçerlidir. Bantlı kenarlar parça başına B1, B2 (boy kenarları) ve E1, E2 (en kenarları) olarak işaretlenir. Yapıştırılan satırlarda damar ve kenar boş gelir; onları yapıştırdıktan sonra işaretlersiniz. Bir işte birden çok malzeme durabilir; optimizasyon bir seferde bir malzeme alır.

Programın yapmadığı bir şeyi de açıkça söyleyelim: parça ölçüsünü gövde ölçüsünden türetmez. Cut her parçayı girdiğiniz ölçüyle alır; dış ölçüden parça ölçüsüne gitmek yukarıdaki yöntemin, yani sizin işinizdir. Ekranın ayrıntıları kılavuzun iş ekranı bölümünde.

Bu yazıdaki örnek listenin Smartifie Cut'a nasıl girildiğini aşağıdaki videoda adım adım izleyebilirsiniz: yan paneller ve raflar elle, tabanlar ve kapaklar Excel'den yapıştırılarak, baza profili aynı işte. Videoda üst kayıtlar ve arkalık yok; örnek atölyede ince arkalık malzemesi tanımlı değil. Videodaki malzemeler, kodlar ve değerler örnek bir atölyenin kurgusal verisidir.

Videoda izleyin

Gerçek ekranlarla, baştan sona.

Kesim Programında Parça Listesi: Excel, Damar Yönü | Smartifie Cut

Smartifie Cut'ta kesim işi oluşturmak: dolap parça listesini satır satır girmek ya da Excel'den yapıştırmak; damar, döndürme ve bantlı kenarları parça parça belirlemek, aynı işe bir alüminyum profil eklemek.

Oynat'a bastığınızda video YouTube'dan yüklenir.

Kesmeden önce yedi maddelik kontrol listesi:

1. Dış ölçü: kapak, baza ve tezgâh dahil mi, net mi?
2. Montaj şekli yazılı mı: taban arada mı altta mı, arkalık çakma mı, kanalda mı, gömme mi?
3. Kalınlık: ölçülen gerçek değer mi, gövde ve kapak için ayrı mı?
4. Her parçanın formülü bu montaj şekline göre mi?
5. Her satırda uzunluk damar yönü mü, bantlı kenarlar işaretli mi?
6. Adetler gövde sayısıyla çarpıldı mı, aynı ölçüler tek satırda, malzemeler ayrı mı?
7. Parçalar geri toplanınca dış ölçüyü veriyor mu?

Özetle: dış ölçünün neyi içerdiğini netleştirin, montaj şeklini yazın, gerçek kalınlığı ölçün, formülü ona göre kurun, uzunluğu damara göre yazın ve kesmeden önce listeyi geri toplayın.

Hazır listenizi kendi işinizde bir kesim planına dönüştürmek isterseniz Smartifie Cut'ı 15 gün ücretsiz deneyebilirsiniz; kredi kartı istenmez. Windows ve Android'de uygulama olarak, iPhone ve Mac'te tarayıcıdan çalışır.

15 gün ücretsiz deneyin Kılavuzu açın