Bir müşteriniz İspanya'dan "envíanos el albarán" yazıyor, Meksika'daki alıcı "necesito la nota de remisión" diyor, Perulu müşteri "guía de remisión" istiyor. Üçü de sizin sevk irsaliyenize benziyor. Üçü aynı şey değil. Bu yazı önce belgenin ülke ülke adını koyuyor, sonra asıl farkı anlatıyor: İspanya'da bu kağıt ticari bir teamüldür - faturalama yükümlülüklerini düzenleyen mevzuat metninde adı bile geçmez. Meksika, Peru ve Şili'de ise yerini vergi idaresinin onayladığı elektronik bir belge almıştır ve kamyon o belge tamamlanmadan yola çıkamaz. Arjantin ise üçüncü bir yol tutmuş: belge var, ama artık basılması zorunlu değil. Yazının sonunda da adı ne olursa olsun rampada değişmeyen üç kayda geliyoruz.
Aynı belge mi, farklı belge mi?
Kısa cevap: işlev aynı, hukuki ağırlık değil. Altı ülkede altı ayrı ad taşıyan bu kağıt her yerde aynı boşluğu doldurur - malın depodan çıktığı an ile faturanın kesildiği an arasındaki boşluğu. Ama bir ülkede o boşluğu ticari bir teamül doldururken, başka bir ülkede vergi idaresinin numaralandırıp onayladığı elektronik bir belge dolduruyor. "Karşılığı nedir" sorusunun cevabı bu yüzden tek kelime değil.
Belgenin her yerde gördüğü üç iş
- Malın yola çıktığını kayda geçirir. Depodan bir şey çıktı ve çıktığı an bir yere yazıldı. Stok hareketinin karşılığı budur.
- Teslimde miktarı doğrulatır. Karşı taraf gelen malı sayar ve sayımını belgenin üzerine koyar. Belgenin tek gerçek dramatik anı burasıdır.
- Uyuşmazlıkta neyin gittiğini gösterir. Aylar sonra "eksik geldi" denildiğinde tartışmanın döndüğü nokta bu belgedir - daha doğrusu üzerine yazılanlardır.
Faturadan ayıran tek özellik: tutar taşımaz
Bu ayrım altı ülkede de aynıdır ve sahada işe yarar: belge ne kadar gittiğini söyler, kaça gittiğini söylemez. Depoda malı teslim alan kişinin birim fiyatı, iskontoyu ya da vade koşulunu görmesi gerekmez - ve çoğu zaman görmemesi gerekir. Malın rafa hangi sırayla toplandığı ise daha da önceki bir adımdır; onu ayrı bir yazıda ele almıştık: sipariş toplama listesi.
Ülke ülke: belgeye ne deniyor?
Aşağıdaki tablo yalnızca adları veriyor. Hukuki ağırlıkla ilgili iddialar bu yazıda yalnız beş ülke için yapılıyor - İspanya, Meksika, Peru, Şili ve Arjantin - çünkü yalnız o beşi için resmî kaynağa dayanan bir şey söyleyebiliyoruz. Kalanlar tabloda adlarıyla duruyor ve orada bırakılıyor.
| Ülke | Belgenin adı |
|---|---|
| İspanya | albarán |
| Arjantin, Uruguay, Paraguay | remito |
| Meksika | nota de remisión |
| Kolombiya | remisión / nota de remisión |
| Peru | guía de remisión |
| Şili | guía de despacho |
| Venezuela | nota de entrega |
| Dominik Cumhuriyeti | conduce |
İspanya: albarán vergisel bir belge değildir
İspanya'da bu belgeyi arayan herkesin er geç çarptığı gerçek şu: faturalama yükümlülüklerini düzenleyen RD 1619/2012 metninde albarán kelimesi hiç geçmez. Yönetmelik faturayı, fatura yerine geçen belgeleri, düzeltme faturasını, içeriği ve saklamayı düzenler; teslim belgesini düzenlemez. Yani albarán bir vergi belgesi değil, ticari teamülle var olan bir belgedir.
Bunun pratik sonucu iki yönlüdür. Bir yandan belgenin biçimi serbesttir: zorunlu bir alan listesi yoktur, numaralandırma sistemini siz kurarsınız. Öte yandan hiçbir resmî metin sizi korumaz - belgenin işe yarar olup olmadığı tamamen üzerine ne yazdığınıza ve karşı tarafın ne imzaladığına kalmıştır.
Peki saklamak zorunda mıyım?
Vergi mevzuatı albaranı tanımlamıyor olabilir, ama ticaret hukuku belgeleri genel olarak kapsıyor. Código de Comercio m.30'a göre tacirler defterlerini, yazışmalarını, belgelerini ve dayanaklarını altı yıl düzenli biçimde saklamak zorundadır ve süre defterlerdeki son kayıttan itibaren işlemeye başlar. Yani sayaç belgenin tarihinden değil, ticari defterlerin kapanışından döner.
Danışmanlık yazılarında sık tekrarlanan bir cümle daha var: fatura albarana atıf yapıyorsa, albaran faturanın dayanağı hâline gelir ve onunla birlikte saklanır. Bu yerleşik bir uygulama tavsiyesidir, kanun metninde madde numarasıyla duran bir kural değil - biz de öyle sunuyoruz. Kendi durumunuz için mali müşavirinize sorun.
Meksika: aradığınız kağıdın hukuki ağırlığı yok
Meksikalı müşteriniz "nota de remisión" istediğinde büyük ihtimalle bir iç kontrol belgesinden bahsediyor. O belge şirketler arasında yaygın olarak kullanılır ama vergi idaresi (SAT) nezdinde vergisel bir geçerliliği yoktur. Malın Meksika içindeki hareketini örten belge başkadır.
O belge CFDI'dir ve taşımayı örtmesi için Complemento Carta Porte ile birlikte düzenlenir. SAT'ın kendi sayfası kapsamı geniş tutuyor: ulusal toprakta mal taşıyan tüm gerçek ve tüzel kişiler bu belgeyi düzenler - kendi araçlarıyla taşısalar bile. Taşıma hizmeti veriliyorsa Ingreso tipi CFDI, mal sahibi ya da temsilcisi kendi malını taşıyorsa tutarları sıfır olan Traslado tipi CFDI kullanılır. Ayrıca 17 Temmuz 2024'ten itibaren yalnızca CFDI 4.0 sürümü ile Carta Porte 3.1 geçerlidir.
Bu yazı ceza tutarı ya da zorunlu alan sayısı vermiyor: internette dolaşan rakamların birincil kaynağı doğrulanamadı. Kapsamda olup olmadığınızı ve hangi CFDI tipini kullanacağınızı SAT'ın kendi sayfasından ya da Meksika'daki muhasebecinizden teyit edin.
Peru ve Şili: kamyon hareket etmeden önce onay
Bu iki ülke, belgenin rampadaki sırasını değiştiriyor. Belgeyi elle doldurup şoföre uzatmak diye bir adım yok; belge sistemden çıkıyor ve kamyon o adım tamamlanmadan yola çıkmıyor. Aşağıdaki zincir, elektronik belgenin sıraya nereden girdiğini gösteriyor.
Şili. SII açık yazıyor: 17 Ocak 2020'den itibaren tüm guías de despacho yalnızca elektronik olarak düzenlenebilir. Rampadaki sonucu tek cümle: kağıt blok defter diye bir şey kalmadı, belge sistemden çıkar.
Şili tarafında hareketli bir dosya var
SII, 5 Kasım 2025 tarihli Res. Ex. N° 154 ile taşımayı örten faturalara ve sevk belgelerine ek zorunluluklar getirdi ("Fíjase exigencias sobre las facturas y guías de despacho que amparan el traslado de bienes corporales muebles"). Kararın yürürlük tarihi 2026'da bir kez değiştirildi - 10 Nisan 2026 tarihli Res. Ex. N° 52 ile. Yeni tarihi burada rakamla vermiyoruz, çünkü kararın birincil metninden okunabilir hâlde doğrulanamadı. Güncel tarihi SII'nin resmî karar listelerinden teyit edin: 2025 kararları ve 2026 kararları.
Peru: karıştırılan iki belge
Peru'da guía de remisión elektroniktir (GRE) ve iki ayrı belge vardır. GRE-Remitente'yi gönderen düzenler; SUNAT'ın portalından ücretsiz düzenlenebilir ve serisi "EG" ile başlayan dört haneli alfanümerik bir değerdir. GRE-Transportista'yı ise taşıyıcı düzenler - ve ancak önce bir GRE-Remitente aldıysa düzenleyebilir. Sahadaki sonuç: taşıyıcı, gönderen kendi belgesini üretmeden kendi belgesini üretemez. Sıra bozulursa kamyon bekler.
Dış ticaret yapan okur için taze bir değişiklik var: RS N° 000108-2026/SUNAT (yayım 31 Mayıs 2026, yürürlük 1 Haziran 2026) GRE-remitente'yi kimin düzenleyeceğini değiştirdi: gümrük müşaviri artık yalnız malın sahibi ya da alıcısı ona vekalet verdiyse düzenleyebilir. Vekalet yoksa belgeyi düzenlemekle yükümlü olan taraf ithalatçı ya da ihracatçının kendisidir. Yani "gümrükçü halleder" varsayımı Peru'ya mal gönderirken artık otomatik değil.
Kağıt guía'nın ne zaman tamamen tarihe karışacağına dair internette dolaşan tarihleri bu yazıya almadık; SUNAT'ın kendi metninden doğrulanabilir hâlde bulunamadılar. Güncel durumu SUNAT'ın elektronik belge sayfasından teyit edin.
Arjantin: artık kağıdı basmak zorunda değilsiniz
Arjantin bu yazıdaki en "saha" değişikliği yaptı. RG 5678/2025 (Boletín Oficial, 22 Nisan 2025) uyarınca remito bilgisayarlı sistemlerle üretiliyorsa basılması zorunlu değildir; belgenin dijital grafik gösterimi sunulabilir. Yani rampada yazıcı başında beklemek diye bir adım kalkıyor.
Ama bu "belge ortadan kalktı" demek değil. Aynı düzenlemenin getirdiği üç kural, evrak akışını yeniden kuruyor:
- Kopya alıcıya gider. Belge basılmıyorsa alıcıya elektronik bir kopya gönderilir; bir kopya da gönderende kalır.
- CAI yükümlülüğü durur. Dijital gösterim, basım yetki kodu (CAI) alma yükümlülüğünü kaldırmaz; kod belgede yer almalıdır.
- İki yıl erişilebilir kalır. Kopya, düzenleme tarihinden itibaren en az iki yıl ARCA'nın erişimine hazır tutulur.
Bu üç kural birlikte okunduğunda ortaya çıkan resim şu: kağıt gitti, yükümlülük gitmedi. Belgeyi basmayan bir işletmenin artık cevaplaması gereken soru "nüsha nerede" değil, "iki yıl boyunca o kaydı kim tutuyor" sorusudur.
Adı ne olursa olsun rampada değişmeyen üç kayıt
Buraya kadar belgenin adı ve hukuki ağırlığı vardı. Şimdi yazının asıl sorusuna geliyoruz: peki siz ne yapacaksınız? Altı ülkenin altı belgesi arasında sabit kalan üç kayıt var ve üçü de mevzuattan değil, teslim anının kendisinden geliyor. Belge kağıt olsun, XML olsun, telefonda gösterilen bir görüntü olsun - bu üçü aynı kalır.
1. Kim teslim aldı
Ad ve sıfat. Kaşe tek başına kişiyi göstermez - kaşe şirketi gösterir, oysa aylar sonra sorulacak soru "o gün kapıda kim vardı" olacaktır. Okunmayan bir imza da aynı kapıya çıkar. Belgede ad, sıfat ve saat varsa o an bir kişiye bağlanmış olur; yoksa bir kuruma bağlanmış olur ve kurum hatırlamaz.
2. Ne kadar teslim aldı
Belgede yazan miktar değil, <strong>satır bazında fiilen teslim alınan</strong> miktar. Bu ikisi çoğu zaman aynıdır; tartışma çıkaran hâller ise tam olarak aynı olmadığı hâllerdir. Onaltı koli yazan bir belgeye "teslim alındı" kaşesi vurmak, on beş koli indiği gerçeğini değiştirmez - yalnızca o gerçeği görünmez yapar.
3. Çekince yazıldı mı
Fark görüldüğünde imzadan önce belgenin üzerine yazılan not, sonradan eklenemeyecek tek şeydir. Bunu ayrı bir yazıda ele aldık, burada tek cümleyle geçiyoruz: imzalamadan önce ne yazılır.
Belge elektronikse üç kayıt kaybolmaz, yer değiştirir
Belgenin elektronik olması bu üçünü otomatik olarak çözmez. Vergi idaresine giden XML, malın yola çıktığını gösterir; alıcının rampada ne gördüğünü göstermez. Karşı taraf on beş koli indirdiyse, idareye onaltı koliyle giden bir belge o gerçeği düzeltmez. Teslim kaydının yine sizde durması gerekir - ve o kaydın en somut hâli çoğu zaman bir fotoğraftır: sevkiyat fotoğrafı ne zaman kanıt olur.
Türkiye'den gönderiyorsanız: iki belge, iki ülke
En sık gelen soru bu: "benim e-İrsaliyem orada geçer mi?" Cevap kısa. TR e-İrsaliye Türkiye'nin belgesidir ve Türkiye'deki hareketi örter; Meksika, Peru ya da Şili içindeki hareketi örtmez. Varış ülkesindeki yurt içi hareketi örten belgeyi oradaki taraf - alıcı, taşıyıcı veya gümrük müşaviri - kendi mevzuatına göre düzenler. Yani bir sevkiyatta iki ayrı belge ve iki ayrı yükümlü olabilir.
Bu yazı gümrük ya da ihracat mevzuatı danışmanlığı vermiyor; kimin hangi belgeyi düzenleyeceği alıcıyla yapılan anlaşmaya ve varış ülkesinin kurallarına bağlıdır. Türkiye tarafındaki belgenin nasıl düzenlendiğini ise ayrı bir yazıda adım adım anlattık: sevk irsaliyesi nasıl düzenlenir.
Kapsam ve zorunluluk eşikleri buranın konusu değil - onları o yazıda ele aldık ve tebliğlerle değiştikleri için güncel durumu mali müşavirinizle teyit etmek gerekiyor. Bu bölümün tek mesajı şu: yurt dışına mal gönderirken "belgeyi biz kestik, iş bitti" cümlesi eksik bir cümledir. Varış ülkesinde ikinci bir belge var ve onun kimin tarafından düzenleneceği çoğu zaman sipariş aşamasında konuşulmuyor.
Belgeyi kayıttan üretmek ne değiştirir?
Sınırı baştan koyalım, çünkü bu yazının satacak bir çözümü yok: Smartifie Logistic Carta Porte, CFDI, GRE, guía de despacho ya da remito üretmez. Hiçbir ülkenin vergi idaresine belge göndermez, ülkeye göre belge tipi seçmez ve yurt dışı e-belge desteği diye bir özelliği yoktur. Bu yazıdaki mevzuat işlerinin hiçbiri uygulamayla yapılmaz; onlar varış ülkesindeki yerel sistemin işidir.
Yaptığı şey bir adım öncesidir: belgeyi kayıttan üretmek. İrsaliye elle yazılan ayrı bir belge değildir; yükleme emrinden türetilir ve kesildikten sonra dondurulur - kaynak yükleme emri sonradan değişse de belge değişmez. Kısmi sevk ve birleştirme satır seviyesinde izlenir: bir yüklemeden birden çok belge, birden çok yüklemeden tek belge çıkabilir. Aynı kayıttan A4 matbu form PDF'i alınır, çeki listesi ve koli etiketi aynı veriden üretilir, taşıyıcı-plaka-şoför bağı belgenin üstünde durur.
Arayüz İspanyolca çalışıyor ve belgeye kendi adıyla, <em>albarán</em> diyor. Windows masaüstünde ve web tarayıcıda çalışır, arayüz mobil uyumludur. Kapanış cümlesi de yazının başladığı yere dönüyor: belgenin adı ülkeye göre değişir, hukuki ağırlığı da değişir - ama kimin ne kadar teslim aldığının kaydı her ülkede sizin tarafınızda durur.