Testereden çıkan parçalar arabaya diziliyor: aynı malzemeden, birbirine benzeyen paneller. Bantçı, delikçi ve montajcı hangisinin sol yan, hangisinin raf olduğunu ölçüye bakarak tahmin ediyorsa bir gün yanlış kenar bantlanır ya da bir parça yeniden kesilir. Parça etiketi bunu önler. Ama üstüne ne yazılacağı, neyin kesim fişinde kalacağı ve etiketin nereye, ne zaman yapıştırılacağı ayrı kararlardır. Bu yazı o kararları sırayla veriyor.
Kısa cevap: parça etiketi testereden sonraki istasyonlar için yazılır; bu yüzden üstünde parçayı tanıtan ve sonraki işi söyleyen bilgiler olur: iş ya da sipariş, parça adı, ölçü, kenar bandı ve damar, benzersiz bir kod. Plakanın çizimini, parçanın konumunu, fireyi ve bıçak payını kesim fişi taşır. Etiket görünmeyen yüze, parça testereden çıkar çıkmaz, plaka sırasıyla yapıştırılır.
Parça etiketi kimin için yazılır?
Testerede çalışan kişi parçayı zaten kesim fişinden tanır; etikete asıl ihtiyacı olan, parçayı ondan sonra eline alan kişidir. Bantçı hangi kenarın bantlanacağını arar. Delik ya da CNC istasyonundaki operatör parçanın ne olduğunu ve hangi yüzünün üstte duracağını. Montajcı hangi dolaba ait olduğunu, paketlemedeki kişi de hangi işe gittiğini. Aynı etiketi her istasyon kendi sorusuyla okur.
Bir CNC üreticisinin kullanıcı forumunda bir uygulayıcı, programın çıktısında genel “1, 2, 3” numaraları yerine dolap numarasını görmek istediğini ve şimdilik bu numaraları çıktıya elle yazdığını anlatıyor; etikette bantlanacak kenarın ve bant türünün görünmesini de beğendiğini ekliyor (Thermwood forumu, 2011, İngilizce). İstediği şey testere için değil, sonraki istasyonlar içindir. Kural: etiketi testereci için değil, bir sonraki kişi için yazın.
Bu yazı atölye içinde kalan parça etiketini konu alıyor; kolinin üstüne giden sevkiyattaki koli etiketi başka bir yazının konusu.
Mobilya parça etiketinde hangi bilgiler olmalı: en az beş alan
Etiketin boyutu ne olursa olsun, sonraki istasyonların sorusunu cevaplayan beş alan vardır:
- İş, sipariş ya da oda: parça hangi işe, hangi mutfağa ya da odaya ait? Birden fazla iş aynı plakaları paylaşıyorsa montajda ilk aranan bilgi budur.
- Parça adı ya da kodu: “sol yan”, “raf” ya da “C11-U” gibi; kesim listesindeki adıyla aynı olmalı. Yalnız numara, listeye bakmadan bir şey söylemez.
- Ölçü: hangi değerin boy, hangisinin en olduğu belli olacak şekilde. Atölyede sırayı bir kez belirleyin (örneğin önce damar yönündeki ölçü) ve her etikette aynı sırayı kullanın.
- Sonraki işlem: hangi kenarlara bant, bandın rengi ve kalınlığı, damar yönü. Bantçının ve delikçinin sorusu budur; nasıl gösterileceği aşağıda.
- Benzersiz kimlik: her parçada farklı bir numara ya da barkod. Aynı ölçüdeki iki raf aynı adı taşır; onları ayıran bu numaradır.
Uygulayıcıların listeleri bu çekirdeğin etrafında genişler. Dolap atölyelerine yazan bir bültende, Tech Forward Cabinetmaker'da, CNC'den çıkan parçanın etiketinde iş adı, oda, parça adı, bantlanacak kenarlar, bant tipi (renk, kalınlık), son kat rengi ve parçaya özel notlar sayılıyor (İngilizce). Birden fazla malzeme aynı arabaya biniyorsa malzeme kodunu ve kalınlığı da ekleyin; tek malzemeyle çalışılan bir günde bu alan yer kaplamaktan başka işe yaramaz.
Etikete değil kesim fişine yazılanlar
Kesim listesi ya da kesim fişi, testerenin başında plakayı anlatan kâğıttır. Bazı bilgiler yalnız kesim anında işe yarar ve parçayla birlikte gitmesi gerekmez: plakanın çizimi, parçanın plaka üzerindeki konumu, aynı çizimden kaç plaka kesileceği (×tekrar), bıçak payı, o plakanın firesi ve kesimden sonra kalan kullanılabilir artıklar. Bunlar etikete yazılırsa etiket büyür, okunması zorlaşır; sonraki istasyonların hiçbiri bu bilgiyi aramaz.
Sınır her atölyede aynı yerden geçmez. Aynı CNC forumundaki başka bir uygulayıcı (Thermwood forumu, 2008, İngilizce), kendi sisteminde etiketin dolap adını, dolaptaki parçayı ve bantlanacak kenarı bastığını, parça ölçüsünün ise etikete değil kesim (nest) sayfasına basıldığını yazıyor. Ölçüyü etikete de koymak istasyonlarınıza kalmış bir tercihtir; bantçı ve montajcı ölçüyle kontrol ediyorsa koyun. Kural: etiket parçanın kimliğidir, kesim fişi plakanın talimatıdır; ikisini aynı numara bağlar. Fişteki parça numarası etikette de yazarsa, etiketi kopmuş bir parçanın plakadaki yerini fişten bulursunuz.
Kesim fişinin kendisi testerede okunur; kesim planını testerede okumak ayrı bir yazının konusu. Kesimden kalan artığın da bir etiketi olur, ama o etiket başka bir şey söyler: artığın etiketine ne yazılacağı artık takibi yazımızda.
Kenar bandı ve damar etikete nasıl yazılır?
Bantlanacak kenarlar için en çabuk okunan gösterim küçük bir dikdörtgen çizimidir: parçanın şekli, bantlı kenarlar kalın çizgiyle. Bantçı yazı okumadan, parçayı çizimle aynı yöne çevirip kalın kenarları banda verir. Çizim yoksa yazıyla da olur: kenarlara bir kod verin (örneğin boy kenarları L1/L2, en kenarları W1/W2, ya da “ön/arka”) ve yanına bandın rengini ve kalınlığını yazın. Hangi gösterimi seçerseniz seçin, atölyede herkes aynı kenara aynı adı vermeli; yoksa L1'in hangi kenar olduğu her vardiyada yeniden tartışılır.
Damar yönü bir okla ve ölçünün hangisinin damar boyunca olduğu belirtilerek verilir: “720 ↕” ya da ölçüde damar yönündeki değerin altını çizmek gibi. Etiketi parçaya her zaman aynı yönde yapıştırırsanız (örneğin uzun kenarı damar yönüne paralel), etiketin kendisi de bir ok olur. Hangi parçanın damara bağlanacağı ayrı bir karardır ve kesimden önce verilir.
Parça etiketinde barkod gerekli mi, ne taşımalı?
Barkod, yalnız biri onu okuyacaksa değer katar: parçaları siparişe göre ayıklayan bir tablo, bir sayım, ya da barkodla iş çağıran ikinci bir makine. Bazı atölyeler barkodu ikinci makinede program çağırmak için kullanır. Okuyan yoksa etiketteki çizgiler yalnız yer kaplar; okunur bir numara aynı işi görür.
Barkodun taşıması gereken şey veri değil benzersiz kimliktir: iş, plaka, aynı plakanın kaçıncı kopyası ve parça numarası gibi, her parçada farklı bir değer. Parçanın adı ve ölçüsü zaten okunur yazıyla etiketin üstünde durur; barkoda sığdırmaya çalışmak etiketi uzatır, bir şey kazandırmaz. Atölye içinde kalacak bir kod için GS1 numarası alınmaz; atölye içinde kalacak kod için GS1 numarası gerekip gerekmediği ayrı yazımızda. Harf ve rakamı karışık iç kodlar için Code 128 yaygın bir seçimdir; barkod tiplerinin farkı ücretsiz barkod aracımızın sayfasında. Barkodun yanına aynı kodu yazıyla da basın: okuyucu bozulduğunda ya da etiket çizildiğinde kimliği insan okur.
Parça etiketi nereye, ne zaman yapıştırılır?
Zaman: parça testereden çıkar çıkmaz, plaka masadayken. Etiketi sonra, arabadaki yığından yapıştırmak, aynı ölçüdeki iki parçayı birbirine karıştırmanın en kısa yoludur: iki raf aynı ölçüdeyse hangisinin hangi işe gittiğini artık yalnız tahmin edersiniz. Etiketlerin plaka sırasıyla basılması bu yüzden önemlidir; bir plaka kesildiğinde onun etiketleri destede sıradadır. Tech Forward Cabinetmaker de etiketin parça CNC'den çıkarken basılmasını anlatıyor (İngilizce).
Yer: görünmeyen yüz ya da montajda kapanan yüz. Görünür, boyanacak ya da vernik alacak bir yüzeyde etiket izi kalabilir. WOODWEB'te derlenen uygulayıcı görüşleri bu yüzden farklı yollar anlatıyor: etiket yerine maskeleme bandı ve kalem, etiketi menteşe yuvasına yapıştırmak, ya da numarayı UV mürekkeple damgalamak (İngilizce). Son kat yapılacak yüzeyde etiket kullanacaksanız sökülebilir, iz bırakmayan yapışkan seçin.
Bantlamadan önce: etiket banda gelecek kenara taşmamalıdır. Kenara sarkan etiket bant makinesinde ya sıyrılır ya da bandın altında kalır; kenardan bir parmak içeri yapıştırın.
Rulo etiket yazıcısı mı, A4 etiket sayfası mı?
İki yol vardır. Rulo etiket yazıcısı etiketi parça çıktıkça tek tek basar ve sırayı kendiliğinden korur. Burada yazıcı türü önemlidir: direkt termal etiket ısı ve ışıkta zamanla kararır ve okunmaz hâle gelebilir, ribonla basan termal transfer ise daha dayanıklıdır (Zebra SSS, İngilizce). Etiket montaja ya da müşteriye kadar parçanın üstünde kalacaksa bu fark önemlidir.
A4 etiket sayfası ya da düz kâğıt ve makas ise az adette ofis yazıcısıyla yeter. Bedeli sırayı korumaktır: sayfaları testereye plaka sırasıyla dağıtmak ve bir plakanın etiketlerini o plaka kesilirken kullanmak gerekir. Boyut olarak etiket, barkodun okunacağı ve gerekiyorsa bir kenar çiziminin sığacağı kadar büyük olmalıdır. Tech Forward Cabinetmaker parça çiziminin görünmesi için en az 2 inç (yaklaşık 5 cm) yükseklik öneriyor (İngilizce); çizimsiz küçük bir etiket (yaklaşık 62 × 29 mm) ise adı, ölçüyü ve kodu taşır. A4 sayfada sütun, satır ve milimetre ayarı barkod aracımızın sayfasında anlatılıyor.
Programda: kesim fişi ve plandan parça etiketi
Kesim fişi ve etiketler bir programdan çıkıyorsa yukarıdaki kararlar değişmez; değişen, hangisinin elle yazılacağıdır. Aşağıdaki videoda bunu kendi programımızda adım adım izleyebilirsiniz. Videodaki şirket, malzemeler, ölçüler ve rakamlar örnek bir atölyenin kurgusal verisidir; rakamlar o örneğin sonucudur, vaat değildir.
Videoda izleyin
Gerçek ekranlarla, baştan sona.
Kesim Programında Kesim Fişi ve Barkodlu Parça Etiketi | Smartifie Cut
Smartifie Cut'ta testere için kesim fişini ve her parçaya barkodlu etiketi yazdırmak: plaka yerleşimi başına parça tablolu bir sayfa ve PDF, ardından plan, yerleşim, kopya ve parça numarasını taşıyan parça başına bir Code 128 etiket.
Oynat'a bastığınızda video YouTube'dan yüklenir.
Kesim fişini ve parça etiketlerini plandan basan bir kesim programı olan Smartifie Cut'ta ikisi de kaydedilmiş planın sayfasındaki “Çıktılar” şeridinden açılır. Kesim fişi plaka yerleşimi başına bir sayfadır: başında ×tekrar (bu çizimden kaç plaka kesileceği), stok kodu, plaka ölçüsü, bıçak payı ve o plakanın firesi; altında plandaki çizimin aynısı ve parça tablosu (#, etiket, ölçü, konum ve döndürülmüş parça için ↻); en altta plakanın bıraktığı kullanılabilir artıkların ölçüleri. Tablodaki # parçanın o plakadaki numarasıdır, kesim sırası değildir; aynı numara parçanın etiketinin sonunda da yazar. Fiş tarayıcıdan yazdırılır ya da PDF olarak indirilir; PDF'in başında yerleşen parça, kullanılan stok, fire, bıçak payı ve plan durumunu gösteren bir özet vardır, döndürülmüş parça “90°” diye yazılır ve her sayfanın altında “Kesim planıdır — irsaliye ya da fatura değildir” notu bulunur. Windows ve Android uygulamalarında Yazdır düğmesi yoktur; PDF görüntüleyicinizde açılır. Parçalar müşteri siparişinden geliyorsa kesim fişinde siparişe göre bir parça listesi de yer alır.
Etiketler parça başına birer tanedir: aynı çizimden üç plaka kesiliyorsa her kopyanın parçaları ayrı etiket alır (“3 kopyadan 1.”) ve etiketler plaka sırasıyla çıkar. Bir etikette şunlar yazar: çizimdeki renkle aynı renk karesi ve parçanın başlığı, ölçü ve birim, müşteri siparişinden gelen parçada sipariş numarası ve müşteri, plan numarası · yerleşim · kopya · parça numarası, ve bu değeri taşıyan bir Code 128 barkod (örneğin KP-2026-00029-1-1-3). Böylece iki parça aynı kodu taşımaz. Başlıkta parçanın etiketi, kodu ya da adı yazar; hiçbiri yoksa iş satırının numarası (“#1”) yazar. İş ekranında parça açıklamayla girildiyse açıklama etikete basılmaz ve başlıkta bu satır numarası görünür; parçaları Excel'den parça kodu ya da adıyla aktarırsanız başlıkta o yazar. Etiketlerin PDF'i 62 × 29 mm'lik çerçeveli etiketleri A4 sayfaya yan yana iki tane dizer; yapışkanlı ya da düz kâğıda basıp kesersiniz. Etiketin ölçüsü ve alanları sabittir; şablon, boyut ya da barkod tipi seçimi yoktur. Uygulamanın kendisinde okutma ekranı da yoktur: barkod kendi okuyucunuz ya da tablonuz için bir kimliktir.
Programın etikete koymadığını da açıkça söyleyelim: bizim etiketimizde kenar bandı çizimi, damar oku, malzeme ve iş numarası yok. Kenar bandı ve damar yönü işin parça listesinde ve tarayıcıda açılan kesim fişinin çiziminde duruyor; PDF fişin çiziminde ise yok, PDF yalnız planın toplam kenar bandını verir. Etikette plan numarası var, fişten ayrılan bir etiketin hangi plana ait olduğunu oradan bulursunuz. Etiketi şimdilik kısa tuttuk. Yukarıdaki beş alandan bant ve damarı etikette istiyorsanız bunu bugün kalemle ya da ayrı bir etiketle eklemeniz gerekir. Ekranların ayrıntıları kılavuzun kesim fişi ve etiketler bölümlerinde.
Parça etiketi için altı maddelik kontrol listesi:
- Etiketi kim okuyacak? Testereden sonraki istasyonları sayın.
- Beş alan: iş ya da sipariş, parça adı, ölçü, bant ve damar, benzersiz kod.
- Çizim, konum, ×tekrar, bıçak payı, fire ve artık kesim fişinde kalır; ikisini aynı numara bağlar.
- Bant için kalın kenarlı küçük çizim ya da herkesin aynı adlandırdığı kenar kodu; damar için ok.
- Parça testereden çıkar çıkmaz, plaka sırasıyla, görünmeyen yüze ve kenardan içeri yapıştırın.
- Yazıcı yolunu seçin: dayanıklılık gerekiyorsa termal transfer rulo, az adette A4 sayfa ve sıralı dağıtım.
Özetle: etiket parçanın kimliğidir ve bir sonraki kişi için yazılır; plakanın talimatı kesim fişinde kalır. Beş alanı yazın, aynı numarayla fişe bağlayın ve etiketi parça testereden çıkar çıkmaz yapıştırın.
Kendi işinizin kesim fişini ve parça etiketlerini plandan basmak isterseniz Smartifie Cut'ı 15 gün ücretsiz deneyebilirsiniz; kredi kartı istenmez. Windows ve Android'de uygulama olarak, iPhone ve Mac'te tarayıcıdan çalışır.