Müşteri teklifi okudu ve tek bir şey soruyor: “Bu fiyatlara KDV dahil mi?” Teklif bunu söylemiyorsa cevap bir e-posta yazışmasına kalır; o yazışmada da iki taraf kafasında farklı bir rakam taşıyor olabilir. Konuyu aradığınızda karşınıza hesaplayıcılar, forum başlıkları ve tek bir mahkeme kararının özetleri çıkıyor. Satış masasının gözünden, ülkeye göre neyin değiştiğini ve belgeye ne yazılacağını anlatan bir sayfa yok. Bu yazı o soruya cevap veriyor.
Kısa cevap: KDV'si yazılmamış bir teklif iki ayrı fiyattır. Hangisinin geçerli sayılacağına ülkenize göre bir mahkeme, bir kanun ya da bir yönetmelik karar verir ve cevap her yerde aynı değildir. Oysa belgeye yazılan tek bir cümle bu kararı sizin elinizde tutar.
Müşteri “KDV dahil mi?” diye sordu: aynı satırlar, iki genel toplam
Farkın ne kadar büyük olduğunu bir örnekle görelim. Kurgusal bir teklifte iki kalem var: birim fiyatı 25.000 olan ve %20 KDV'ye tabi bir ürün, adet 2; birim fiyatı 8.000 olan ve %10 KDV'ye tabi bir ürün, adet 1. Satırlardaki rakamlar hiç değişmiyor; değişen yalnız onların nasıl okunduğu.
| Okuma | Ara toplam | KDV | Genel toplam |
|---|---|---|---|
| Fiyatlar KDV hariç | 58.000,00 | 10.800,00 | 68.800,00 |
| Fiyatlar KDV dahil | 48.939,40 | 9.060,60 | 58.000,00 |
Aynı iki satır, 10.800,00 fark. Müşteri 58.000'e hazırlanmışsa ve belge 68.800 istiyorsa konuşma fiyata değil, belgenin ne dediğine döner. Satıcı için fark marjdan, alıcı için bütçeden çıkar. (KDV dahil okumada net tutar ve KDV, dahil tutardan geri çıkarılır; o hesabın ayrıntısı ve kuruş yuvarlaması ayrı bir yazıda: aşağıda bağlantısı var.)
Belirtilmemişse ne sayılır?
Türkiye. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 30.06.2020 tarihli, E.2017/8393 K.2020/5525 sayılı kararı sık anılır: bir avukatlık ücret sözleşmesinde KDV'nin dahil olup olmadığı belirtilmemiş, mahkeme KDV Kanunu madde 8 gerekçesiyle ücreti KDV dahil kabul etmiş ve ücrete KDV ekleyerek yapılan hesabı bozmuştur. Kararı bu yazıda ikincil kaynaktan, kararı aktaran bir makaleden okuyoruz (muhasebetr.com); karar metnini birincil kaynaktan teyit etmenizi öneririz.
Dikkat edilecek sınır: karar bir hizmet sözleşmesine ilişkindir. “Her teklifte belirtilmeyen KDV dahil sayılır” diye genellenemez. Satıcı için asıl çıkarım şudur: yazmadığınız KDV'yi bir gün kendi cebinizden ödemek zorunda kalabilirsiniz. Kamu alımlarında ise teklif cetvelinin kendisi esası yazar; örneğin bir üniversitenin birim fiyat teklif cetvellerinde biri “KDV dahil verin”, öbürü “KDV hariç” diyebilir (örnek cetvel). Orada form ne diyorsa o geçerlidir; bu bir kural değil, bir örnektir.
Bu yazı hukuki görüş değildir; somut bir uyuşmazlıkta avukatınıza ya da mali müşavirinize danışın.
Alıcı tüketiciyse kural baştan farklı
İşletmeler arasındaki bir teklifte vergiyi ayrı yazmak olağandır; tüketiciye gösterilen fiyatta ise beklenti, bütün vergilerin dahil olmasıdır. Perakende satışta etiket, tarife ve fiyat listesinde “tüm vergiler dahil satış fiyatı” bulunmasını Fiyat Etiketi Yönetmeliği (md. 5) düzenler. Bunun her tüketiciye gönderilen teklifi doğrudan bağladığını söylemiyoruz; ama alıcı tüketiciyse KDV dahil fiyatı yazmak hem alıcının beklentisine hem bu yönetmeliğin mantığına uyan yoldur. Mevzuat metnini resmî kaynaktan okuyun; biz maddenin adını anıyoruz, tırnaklamıyoruz.
B2B ile B2C'de neden farklı mod seçildiğinin cevabı budur: ikisinde de okuyan kişi aynı satırlara bakar, ama ondan beklenen okuma farklıdır.
Hangi modla teklif verirsiniz: alıcıya göre bir karar, bir alışkanlık değil
- İşletmeye (B2B) satıyorsanız: fiyatlar KDV hariç, KDV ayrı satır. Alıcı vergiyi genellikle indirir ya da mahsup eder; karşılaştırdığı net fiyattır.
- Tüketiciye (B2C) satıyorsanız: KDV dahil fiyat. Müşterinin ödeyeceği rakam belgedeki rakamdır.
- Kamuya satıyorsanız: şartnamenin ve teklif cetvelinin dediği.
Müşteri kitleniz karışıksa varsayılanı şirket belirler, istisnayı teklif belirler. Smartifie Quote'ta tam olarak bu ayrım vardır: şirket varsayılanı Ayarlar'da durur, her teklifte ise o teklife özel bir kutu bulunur (aşağıda anlatıyoruz). Fiyatı KDV dahil mi hariç mi girdiğiniz bilgisi belgeye de basılır; böylece alışkanlık değil, belge konuşur. Proforma tarafında da benzer bir soru çıkarsa ücretsiz proforma fatura oluşturucu bunu ayrı ele alır.
Belgede nereye yazılır: başlık, not ve KDV satırı
Üç yer var: tutar kolonunun başlığı, toplamların altındaki not ve oran oran KDV satırları. Üçünün neden bir teklifi elde denetlenebilir yaptığı ve satır/toplam yuvarlaması KDV dağılımı, KDV esası notu ve kolon başlığı konusunda ayrı bir yazıda anlatılıyor.
Bu yazının ekleyeceği tek şey şu: “KDV hariç” sözcüğü tutarın yanında, not toplamın altında durmalıdır. Biri eksikse müşteri e-postayla sorar. “+ KDV” gibi kısaltmalar kabul görür ama oran belirsiz kalır; bu yüzden oran oran satır en sağlam yoldur.
Gönderdikten sonra “aslında KDV dahildi” denebilir mi?
Hayır; en azından belgeyi değiştirerek hayır. Gönderilmiş bir teklifte esas kilitlidir, yani KDV dahil/hariç kutusu da kilitlidir. Esası değiştirmek yeni bir revizyon gerektirir ve müşteri revizyonu yeni bir belge olarak görür. Yanlış modla gönderilmiş bir teklifi düzeltmenin yolu budur: sessiz bir düzeltme değil, açıkça yeni bir sürüm. Revizyonun nasıl izlendiğini gönderilmiş teklifi revize etmek yazısında anlattık.
Kabul edilen teklif faturaya dönerken
Teklif mali belge değildir; fatura ise vergiyi ayrı bir satır olarak taşır. Türkiye'de e-Fatura formatında vergi toplamı elemanının zorunlu olduğu, kaynağıyla birlikte KDV kuruş farkı yazısında anlatılıyor. Teklifte KDV'yi baştan ayrı satırda gösterirseniz faturaya geçerken yeni bir şey çıkmaz. Smartifie Quote fatura kesmez; bu bölüm yalnızca teklifle faturanın aynı şekilde okunmasının neden iyi olduğunu anlatır.
Smartifie Quote'ta: KDV esası her belgede yazılı
Videoda bunu ekranda görüyorsunuz: bir otel mutfağı için kurgusal bir teklif, aynı satırlar, iki toplam. Adımlar:
Videoda izleyin
Gerçek ekranlarla, baştan sona.
Teklifte KDV Dahil mi Hariç mi? Belgeye Böyle Yazın | Smartifie Teklif
Teklifte KDV dahil mi hariç mi? Smartifie Teklif'te KDV esasını belgenin kendisine yazmak: şirketin varsayılanı, "Fiyatlar KDV dahil" kutusu, tutar kolonunun başlığı ve toplamların altındaki not.
Oynat'a bastığınızda video YouTube'dan yüklenir.
- Şirket varsayılanı: Ayarlar → Hesaplama → Fiyat giriş modu (KDV hariç / KDV dahil). Bu ayar yalnız yeni tekliflerin başlangıç değeridir; önceden hazırladığınız teklifler kendi modunu korur.
- Teklif başına kutu: Fiyatlar KDV dahil. İşaretleyince toplamlar hemen yeniden hesaplanır; satır fiyatlarının hiçbiri değişmez.
- Kolon başlığı: Tutar (KDV hariç) ya da Tutar (KDV dahil); ekranda, kartta ve PDF'te.
- Toplamların altındaki not: “Birim fiyatlara KDV dahil değildir.” ya da “…dahildir.”; önizlemede, PDF'te ve müşterinin onay sayfasında. Elle yazmayı unutamazsınız, çünkü her belgede basılır.
- KDV kırılımı: Ayarlar → Belge'de açıkken (varsayılan) oran oran satır basılır; kapalıyken KDV tek satır olarak görünür, hiçbir zaman gizlenmez.
- İzin verilen oranlar: satırın oranı, şirketinizin yazdığı oran listesinden seçilir.
Yapmadığımız şeyleri de açık yazalım. Smartifie Quote hangi KDV oranının geçerli olduğunu söylemez ve sizin yerinize oran seçmez; oran listesini siz yazarsınız. Fatura kesmez: teklif ve proforma mali belge değildir. Ayrıca yukarıda anlatılan hukuki durumun hiçbirini uygulamak ya da denetlemek ürünün işi değildir; ürün, teklifin hangi esasa göre yazıldığını belgede söylemesini sağlar.
Kapanış tek cümlede: KDV'si yazılmamış teklif iki ayrı fiyattır; yazılmış teklif tek fiyattır. Yazın.